Een accu die op 12,4 V staat, kan nog prima bruikbare energie bevatten - of juist vrijwel leeg zijn onder belasting. Spanning alleen vertelt te weinig. Daarom is de keuze tussen een Victron SmartShunt of BMV relevant voor ieder systeem waarin u grip wilt houden op verbruik, laadtoestand en accugezondheid. Beide accumonitors meten wat er werkelijk in en uit de accu gaat. Het verschil zit vooral in de manier waarop u die informatie afleest en gebruikt.
Voor een camper, boot, tiny house of vaste off-grid installatie is een accumonitor geen luxe accessoire. Hij helpt voorkomen dat een loodaccu te ver wordt ontladen, maakt zichtbaar of zonnepanelen voldoende laden en toont hoeveel tijd er bij het huidige verbruik nog beschikbaar is. De juiste keuze hangt dus niet alleen af van de accucapaciteit, maar ook van de gewenste bediening, beschikbare ruimte en eventuele koppeling met een Victron GX-systeem.
Wat meet een accumonitor precies?
Een accumonitor meet de stroom via een shunt: een nauwkeurige weerstand die in de minleiding van de accubank wordt geplaatst. Alle verbruikers en laadbronnen die u wilt meten, moeten aan de systeemzijde van die shunt worden aangesloten. Alleen de minpool van de hoofdaccu blijft rechtstreeks met de accuzijde verbonden.
Op basis van stroom, spanning en ingestelde accugegevens berekent de monitor onder meer de verbruikte ampère-uren, de state of charge in procenten, het actuele vermogen en de resterende gebruiksduur. Die laatste waarde is een berekening, geen vast gegeven. Zet u een omvormer, waterkoker of boegschroef aan, dan verandert de resterende tijd direct.
Een goede installatie is hierbij belangrijker dan extra functies. Zit bijvoorbeeld een minleiding van een zonnecontroller buiten de shunt om aangesloten, dan ziet de accumonitor die laadstroom niet. Het gevolg is een onjuiste accustatus, ook wanneer de monitor zelf correct werkt.
Victron SmartShunt of BMV: het belangrijkste verschil
De Victron SmartShunt is een accumonitor zonder vast ingebouwd display. U leest de gegevens standaard uit via Bluetooth in de VictronConnect-app op telefoon of tablet. Daarnaast heeft de SmartShunt een VE.Direct-aansluiting voor koppeling met bijvoorbeeld een Cerbo GX of ander GX-apparaat.
De BMV-serie werkt met een losse ronde displayunit die permanent in het dashboard, een schakelpaneel of een wand kan worden gemonteerd. Bij een BMV-712 is Bluetooth ook aanwezig, zodat u naast het scherm eveneens de VictronConnect-app kunt gebruiken. Een BMV-700 is juist een logische keuze wanneer een eenvoudig vast display voldoende is en bediening via Bluetooth geen vereiste vormt.
De kern van de meting is bij beide oplossingen vergelijkbaar. U koopt met een BMV dus niet automatisch een nauwkeuriger monitor. U kiest vooral voor directe afleesbaarheid op een vaste plek. Met een SmartShunt kiest u voor een compacte opbouw zonder gat in het paneel, waarbij uw telefoon of GX-display de informatie toont.
Wanneer is een SmartShunt de praktische keuze?
De SmartShunt past goed in systemen waar de technische componenten uit het zicht zijn gemonteerd en waar u de status vooral tijdens controle of onderhoud bekijkt. Denk aan een camper met een app-gestuurde installatie, een boot met een afgesloten accuruimte of een kleine solarinstallatie in een tuinhuis.
De montage is overzichtelijk. De shunt wordt dicht bij de accu geplaatst en er is geen aparte datakabel nodig naar een frontpaneel. Dat bespaart ruimte en installatietijd. Zeker wanneer u al een GX-systeem gebruikt, ligt een SmartShunt voor de hand: de accudata zijn dan beschikbaar op het centrale Victron-scherm en, afhankelijk van de configuratie, in de bijbehorende online monitoring.
Een SmartShunt is ook geschikt als u een tweede waarde wilt bewaken via de hulpingang. Afhankelijk van de configuratie kan die ingang worden ingezet voor het meten van een tweede accuspanning, een middelpuntspanning bij een seriegeschakelde accubank of temperatuur met een geschikte sensor.
Er zijn wel praktische grenzen. Zonder GX-scherm of telefoon ziet u de accustatus niet in één oogopslag. In een camper kan dat onhandig zijn als u bij binnenkomst direct wilt weten of de accu geladen moet worden. Bluetooth-bereik is bovendien beperkt door afstand, metalen accukisten en de plaats van de installatie.
Wanneer biedt een BMV meerwaarde?
Een BMV is bedoeld voor gebruikers die altijd een vast afleesbaar scherm willen. Het ronde display past in veel bedieningspanelen en toont de essentiële gegevens zonder dat u eerst een app opent. Dat is prettig op een boot, in een technische ruimte of bij een installatie die door meerdere personen wordt gebruikt.
De BMV-712 is vaak de meest complete keuze binnen deze lijn. Het model combineert een vast display met Bluetooth en kan daardoor zowel lokaal als via de app worden ingesteld en uitgelezen. De BMV beschikt daarnaast over een programmeerbaar relais. Daarmee kunt u bijvoorbeeld een alarmmelding, ventilator of ander laagvermogen stuurcircuit schakelen wanneer de accuspanning of laadstatus een ingestelde grens passeert.
Let op: zo'n relais is geen vervanging voor een juiste accubeveiliging. Een zware omvormer of gevoelige lithiumaccu moet beveiligd worden met geschikte zekeringen, bekabeling, een accuprotect of een BMS-oplossing. Het relais van de BMV is vooral nuttig voor signalering of sturing, niet als hoofdschakelaar voor grote DC-belastingen.
De keerzijde van de BMV is de extra bekabeling naar het display en de benodigde ruimte in het paneel. Bij nieuwbouw is dat meestal eenvoudig mee te nemen. Bij een bestaande camper of boot kan het trekken van een kabel door kasten en schotten juist de reden zijn om voor een SmartShunt te kiezen.
Kies de juiste stroomwaarde voor uw systeem
SmartShunt- en BMV-uitvoeringen zijn verkrijgbaar voor verschillende maximale stromen. Voor veel 12 V-systemen met een omvormer tot circa 2000 W is een 500 A-shunt doorgaans passend. Maar kijk niet alleen naar het nominale vermogen van de omvormer. Een 3000 W-omvormer kan bij 12 V al ruim 250 A vragen, terwijl piekbelasting en toekomstige uitbreiding extra marge vragen.
Bij grote 12 V-omvormers, zware lieren, boegschroeven of gecombineerde belastingen kan een 1000 A- of 2000 A-uitvoering nodig zijn. Bij 24 V en 48 V is de stroom bij hetzelfde vermogen lager, maar ook daar moet de shunt passen bij de maximaal verwachte DC-stroom.
Controleer tegelijk de kabeldoorsnede, zekeringen en hoofdschakelaars. Een accumonitor meet alleen goed als hij juist is opgenomen in een veilig ontworpen DC-systeem. Een te lichte kabel of ontbrekende zekering wordt niet minder risicovol omdat er een nauwkeurige monitor aanwezig is.
Instellen bepaalt hoe bruikbaar de meting is
Na montage moet de accumonitor worden ingesteld op de accu. Voer minimaal de juiste accucapaciteit, laadspanning, Peukert-exponent en laadefficiëntiefactor in. Bij loodzuuraccu's hebben deze waarden duidelijk invloed op de berekende laadtoestand. Bij lithiumaccu's is de spanningscurve vlakker en is stroommeting juist extra waardevol, maar ook dan moeten capaciteit en synchronisatie goed staan.
Synchroniseer de monitor wanneer de accu aantoonbaar volledig geladen is. De monitor gebruikt dat moment als referentie voor 100 procent. Wordt die referentie nooit bereikt doordat de laadinstellingen van walstroomlader, zonnecontroller of dynamo niet kloppen, dan blijft ook de weergegeven accustatus afwijken.
Controleer na ingebruikname een paar keer of alle laad- en ontlaadstromen zichtbaar zijn. Zet een verbruiker aan en kijk of de stroom negatief wordt weergegeven. Laat daarna de zonnecontroller laden en controleer of de waarde positief wordt. Deze eenvoudige controle voorkomt langdurig rekenen met foutieve gegevens.
De keuze per toepassing
Voor een compacte camperinstallatie zonder centraal scherm is de SmartShunt meestal de meest logische en nette oplossing. U heeft volledige informatie in de app, weinig extra montagewerk en ruimte voor uitbreiding met een GX-apparaat.
Voor een boot of camper waar de accustatus altijd zichtbaar moet zijn bij het bedieningspaneel, biedt een BMV-712 meer gebruiksgemak. U combineert directe aflezing met Bluetooth en een programmeerbaar relais.
Bij een vaste off-grid installatie met Cerbo GX, GX Touch of ander centraal Victron-display is de SmartShunt vaak voldoende. Het losse BMV-display voegt dan minder toe, tenzij u bewust op een tweede locatie een fysieke indicatie wilt hebben.
Wie een eenvoudige loodaccu-installatie beheert en uitsluitend een vast scherm nodig heeft, kan met een BMV-700 doelgericht kiezen. Wie app-bediening, een vrij paneel en een compacte montage belangrijk vindt, zit meestal beter met een SmartShunt.
Kies niet op basis van het scherm alleen, maar op de plek waar u tijdens gebruik beslissingen neemt. Als u daar de accustatus direct kunt zien, wordt energiebeheer vanzelf een stuk eenvoudiger - en houdt u langer plezier van accu, laadbronnen en off-grid systeem.